Πότε μπορεί να αλλάξει δικαστικά μια συμφωνία για τη γονική μέριμνα και την επικοινωνία τέκνων; Τι έκρινε η ΜΠρΘεσ 46841/2025.
Ιδιαίτερο νομικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η υπ’ αριθ. 46841/2025 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία πραγματεύεται, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα δικαστικής μεταρρύθμισης συμφωνιών που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο συναινετικής λύσης γάμου ή διαδικασίας διαμεσολάβησης και αφορούν ζητήματα γονικής μέριμνας, επιμέλειας και επικοινωνίας με ανήλικα τέκνα.
Ειδικότερα, στο πλαίσιο της εξεταζόμενης υπόθεσης είχε προηγηθεί η σύναψη συμφωνίας μεταξύ των γονέων, η οποία αποτυπώθηκε σε πρακτικό επιτυχούς διαμεσολάβησης και περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, ρυθμίσεις σχετικά με την επικοινωνία με τα ανήλικα τέκνα. Στη συνέχεια, ανέκυψαν διαφωνίες ως προς την εφαρμογή των συμφωνηθέντων και ζητήθηκε η δικαστική παρέμβαση για τη ρύθμιση ζητημάτων που αφορούσαν τις οικογενειακές σχέσεις. Το Δικαστήριο κλήθηκε, συνεπώς, να εξετάσει τόσο τη δυνατότητα μεταρρύθμισης της προηγούμενης συμφωνίας όσο και το παραδεκτό και τη βασιμότητα αυτοτελούς αιτήματος νέας δικαστικής ρύθμισης.
Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι η συμβολαιογραφική πράξη συναινετικής λύσης γάμου και ρύθμισης γονικής μέριμνας, καθώς και το πρακτικό επιτυχούς διαμεσολάβησης, δεν αποτελούν δικαστικές αποφάσεις και, ως εκ τούτου, δεν μεταρρυθμίζονται με δικαστική απόφαση. Ειδικότερα, κρίθηκε ότι οι διατάξεις των άρθρων 1494 και 1536 ΑΚ, οι οποίες προβλέπουν τη δυνατότητα μεταρρύθμισης προηγούμενων δικαστικών αποφάσεων υπό τις οριζόμενες προϋποθέσεις, δεν εφαρμόζονται ούτε αναλογικά στα πρακτικά διαμεσολάβησης. Η κρίση αυτή στηρίζεται στη διαφορετική νομική φύση των εν λόγω πράξεων, καθώς το πρακτικό διαμεσολάβησης αποτυπώνει τη συμφωνία των μερών και δεν αποτελεί προϊόν δικαιοδοτικής κρίσης, ακόμη και όταν αποκτά ισχύ εκτελεστού τίτλου σύμφωνα με το άρθρο 8 του Ν. 4640/2019.
Ωστόσο, η αδυναμία μεταρρύθμισης του ίδιου του πρακτικού διαμεσολάβησης δεν αποκλείει τη δυνατότητα νέας, αυτοτελούς δικαστικής ρύθμισης της οικογενειακής σχέσης που είχε αποτελέσει αντικείμενο της προηγούμενης συμφωνίας. Αυτή είναι και η σημαντικότερη διάκριση που αναδεικνύεται από την εξεταζόμενη απόφαση. Πράγματι, μολονότι το Δικαστήριο έκρινε μη νόμιμο το αίτημα μεταρρύθμισης του πρακτικού διαμεσολάβησης ως δικαστικής απόφασης, προχώρησε στην εξέταση αυτοτελούς αγωγής για τη ρύθμιση της επικοινωνίας με τα ανήλικα τέκνα και καθόρισε εκ νέου τους όρους άσκησής της, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί και το βέλτιστο συμφέρον των ανηλίκων.
Περαιτέρω, η ίδια απόφαση παρουσιάζει δικονομικό ενδιαφέρον και ως προς τη δυνατότητα συνεκδίκασης συναφών οικογενειακών αγωγών με διαφορετικούς ενάγοντες και διαφορετικό αντικείμενο. Ειδικότερα, συνεκδικάστηκαν αυτοτελής αγωγή γονέα με αντικείμενο τη ρύθμιση της επικοινωνίας και αγωγή διατροφής ανηλίκου τέκνου, νομίμως εκπροσωπούμενου, με αντικείμενο την κάλυψη εκπαιδευτικών δαπανών. Η συνεκδίκαση πραγματοποιήθηκε κατ’ εφαρμογή των άρθρων 31 παρ. 3 και 246 ΚΠολΔ, αναδεικνύοντας τη δυνατότητα κοινής εκδίκασης συναφών οικογενειακών διαφορών, χωρίς να απαιτείται ταυτότητα διαδίκων ή αιτημάτων και χωρίς να αναιρείται η δικονομική αυτοτέλεια καθεμίας από τις αγωγές.
Συμπερασματικά, η ΜΠρΘεσ 46841/2025 αναδεικνύει τη σημασία της διάκρισης μεταξύ της μεταρρύθμισης προηγούμενης δικαστικής απόφασης και της νέας δικαστικής ρύθμισης οικογενειακής σχέσης που έχει ήδη ρυθμιστεί με εξωδικαστική συμφωνία. Παράλληλα, επιβεβαιώνει τη σημασία της ορθής επιλογής του ένδικου βοηθήματος και της ακριβούς διατύπωσης του αγωγικού αιτήματος, καθώς και τη δυνατότητα συνεκδίκασης συναφών οικογενειακών διαφορών, με γνώμονα την αποτελεσματική δικαστική προστασία και, πρωτίστως, το συμφέρον του ανηλίκου τέκνου.